Nazwa użytkownika Hasło | Rejestracja | Zapomniane hasło

Gratulujemy

            W 2016 roku  Państwowa Szkoła Muzyczna I i II stopnia im. Karola Kurpińskiego obchodzi  jubileusz 70-lecia działalności. 1 października 1946 z inicjatywy mgr Jana Pychińskiego powstała Szkoła Umuzykalniająca   Ludowego Instytutu Muzycznego.

20 maja 2016 roku  w Kutnowskim Domu Kultury pod hasłem  „Gramy i śpiewamy dla Was 70 lat" odbyła się główna uroczystość jubileuszu 70-lecia Państwowej Szkoły Muzycznej I i II st. im. Karola Kurpińskiego w Kutnie.

            Images: 70 lat szkoly muzycznej 2.JPG
           Patronat honorowy nad jubileuszem objęli: prof. Piotr Gliński – Wicepremier i Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego, Zbigniew Rau – Wojewoda Łódzki, Tomasz Rzymkowski – Poseł na Sejm RP, Tadeusz Woźniak – Poseł na Sejm RP, Zbigniew Burzyński – Prezydent Miasta Kutno, Krzysztof Debich – Starosta Kutnowski, Jerzy Bryła – Wójt Gminy Kutno, Grzegorz Chojnacki – Przewodniczący Rady Miasta Kutna, Włodzimierz Pikała – Dyrektor PSM w Kutnie w latach 1972-94, Mariola Grodnicka – Prezes Zarządu ARRK.

                      Images: 70 lat szkoly muzycznej 1.jpg   
                                               Gratulujemy szacownego jubileuszu!         
          Podczas uroczystości miało miejsce nadanie i pierwsze wprowadzenie sztandaru szkoły. Ogromnie się cieszymy, że sztandar ten wykonała nasza członkini Bożena Gawin, która od 35 lat zajmuje się haftem, a haft sztandarowy wykonuje od 25 lat.

         Członkinie zarządu TPZK Barbara Łuczak i Halina Głogowska w imieniu stowarzyszenia wręczyły pani dyrektor Małgorzacie Musiałowskiej list gratulacyjny i rzeźbę kutnowskiego rzeźbiarza Sławomira Suchodolskiego.
                          Images: 70 lat szkoly muzycznej 3.JPG           
         Państwowa Szkoła Muzyczna I i II stopnia im. Karola Kurpińskiego jest naszym partnerem w organizacji od 34 lat koncertów noworocznych inaugurujących rok artystyczny w powiecie kutnowskim.

         Państwowa Szkoła Muzyczna I i II stopnia im. Karola Kurpińskiego jest laureatem naszej nagrody „Amicus TPZK”  w 2007 roku.

                O historii Szkoły, jej nauczycielach i pedagogach pisaliśmy w wielu rocznikach Kutnowskich Zeszytów Regionalnych. Zapraszamy do lektury…

· redakcja dnia maj 23 2016 18:43:02 · 0 komentarzy · 13 czytań · Drukuj

Walne Zebranie Członków TPZK

                  

Kutno,      17 maja    2016r.

Szanowni     Członkowie     Towarzystwa   Przyjaciół   Ziemi   Kutnowskiej

 W imieniu Towarzystwa Przyjaciół Ziemi Kutnowskiej uprzejmie zapraszam Panią(na)   na  Walne Zgromadzenie Sprawozdawczo-Wyborcze  Członków TPZK za 2015 rok

Zebranie odbędzie się w dniu 8 czerwca 2016r. (środa) o godz. 1700 – pierwszy termin, o godz.1715  - drugi termin, w  Sali tarasowej  (II piętro) Kutnowskiego Domu Kultury  w  Kutnie, ul. Żółkiewskiego

Porządek Zwyczajnego Walnego Zgromadzenia Sprawozdawczo-wyborczego Członków  Towarzystwa Przyjaciół Ziemi Kutnowskiej za 2015 rok:

1.       Otwarcie Walnego Zgromadzenia.

2.       Uczczenie minutą ciszy członków Towarzystwa, zmarłych w okresie czerwiec 2015 – maj 2016.

3.       Przedstawienie informacji i apeli.

4.       Wybór Przewodniczącego Walnego Zgromadzenia.

5.       Przedstawienie i zatwierdzenie porządku obrad.

6.       Wybór protokolanta.

7.       Wybór członków Komisji:

a)       Uchwał i Wniosków

b)       Skrutacyjno-Wyborczej

8.       Przedstawienie sprawozdania Zarządu  z działalności  merytorycznej Towarzystwa Przyjaciół Ziemi Kutnowskiej w 2015r.

9.       Przedstawienie sprawozdania Komisji Rewizyjnej TPZK.

10.    Podjęcie uchwał:

a)       w sprawie przyjęcia sprawozdania Zarządu TPZK     z działalności merytorycznej w 2015r.

b)       w sprawie udzielenia absolutorium Zarządowi TPZK    z działalności finansowej w 2015r.

11.    Wybór członka zarządu TPZK  i  podjęcie uchwały w sprawie wyboru członka Zarządu TPZK.

12.    Przedstawienie propozycji do Programu Działalności  TPZK w 2016 roku.

13.    Dyskusja.

14.    Przedstawienie sprawozdania Komisji Uchwał i Wniosków.

15.    Przyjęcie Programu Działalności TPZK w 2016 roku.

16.    Sprawy różne.

17.    Zamknięcie Walnego Zgromadzenia.                         

                                                                                                                                             za Zarząd                                     

· redakcja dnia maj 20 2016 21:09:18 · 0 komentarzy · 21 czytań · Drukuj

zapraszamy mieszkańców na XXXIV Święto Pułkowe

                 
                     
                    Images: 37pp.jpg                                                                                               
                                          Patronat Honorowy:

        Miejski  Komitet   Ochrony  Pamięci   Walk  i  Męczeństwa  w  Kutnie

 

 

Towarzystwo Przyjaciół Ziemi Kutnowskiej

I Liceum Ogólnokształcącego PUL w Kutnie

im. 37 Łęczyckiego Pułku Piechoty

Stowarzyszenie Historyczne Pułk 37

 

serdecznie zapraszają  Mieszkańców Kutna  i okolic oraz  miłośników 37 pp

na

XXXIV  Święto  Pułkowe


Uroczystość rozpocznie   się

 

                                                 25 maja 2016 roku (środa) o godz. 1000

 

                                                          przy ul. Grunwaldzkiej 1 w Kutnie

 

 

 

      Na wszystkie wydarzenia wstęp wolny!

 

 

Program uroczystości:

 

ul. Grunwaldzka 1 – przy tablicy pamiątkowej

 

955       Przybycie delegacji oraz pocztów sztandarowych,

Wystawienie posterunku honorowego przy tablicy   pamiątkowej żołnierzy 37 pp     przez    uczniów I LO PUL,

Przegrupowanie pododdziału honorowego I LO PUL     przy  budynku  dawnych koszar 37 pp,

1000     Powitanie gości przez  prezesa TPZK,    

1010     Przemówienie przedstawiciela Kręgu Rodzin Wojskowych 37 pp,

1015     Przemówienie dyrektora I LO PUL w Kutnie,

1020     Wręczenie pamiątkowych odznak i medali 37 pp oraz  logotypów I LO PUL,

1030       Składanie wiązanek  kwiatów  przed tablicą 37pp,

1045     Zakończenie uroczystości przy tablicy pamiątkowej.

 

Przejazd   do Dworku Modrzewiowego  przy  ul. Narutowicza 20 w Kutnie.

 

ul. Narutowicza 20   - siedziba TPZK w  Dworku Modrzewiowym

 

1100  Prezentacja  wyposażenia i umundurowania żołnierzy września 1939r.

         przez Stowarzyszenie Historyczne Pułk 37, 

1115  Prezentacja multimedialna nt. pobytu 37 pp  w  Wągrowcu,

1130  Rozmowy przy kawie, herbacie i  słodkim bufecie,

1230  Zakończenie uroczystości.

 

 

Zapraszamy!

Jest okazja zobaczyć Dworek Modrzewiowy wewnątrz i sprawdzić, jak rosną róże Kutno, Marylka i Kopernik w ogródku różanym przy Dworku…


                            Images: 37 PP.jpg
                               fotografia ze zbiorów Marka Wójkowskiego                                                     


           Z okazji 95 rocznicy przybycia 37 pp do Kutna,  przypominamy naszym czytelnikom o działalności kulturalnej i sportowej, jaka była prowadzona w 37 pp w Kutnie.

         "W garnizonach kutnowskim i łęczyckim, podobnie jak w innych, rozwijała się praca kulturalna. Polegała ona nie tylko na pracy z żołnierzami, jacy co roku byli wcielani do 37. pp. Znaczącą rolę odgrywał np. Polski Biały Krzyż, skupiający żony oficerów i podoficerów. Jego głównym zadaniem było szerzenie oświaty wśród żołnierzy. Jedną z działaczek tej organizacji była Lucyna Dwornicka, żona porucznika Bolesława Natomiast zadaniem Rodziny Wojskowej, której Kołem kierowała m.in. Emilia Sas-Hoszowska, żona dowódcy pułku, było nie tylko wychowywanie – rzec można - żon oficerów i podoficerów, wciągniętych do pracy np. w teatrze garnizonowym, lecz także inne działania Należały do nich np. pomoc dla dzieci bezrobotnych w postaci ciepłych posiłków podczas zimy lub podarunki z okazji świąt Bożego Narodzenia, Wielkanocy czy imienin - a jakże - marszałka. W tej dziedzinie, pod czujnym okiem żony aktualnego dowódcy pułku, celowały żony młodszych oficerów, w tym w latach 30. L. (imienia nie rozszyfrowano) Roszkiewiczowa, żona porucznika Mieczysława. Każdorazowo zastępczyniami przewodniczącej Zarządu Koła Rodziny Wojskowej były: żona zastępcy dowódcy pułku Zofia Dadlezowa i żona innego starszego oficera.
           W okresie międzywojennym 37. pp, podobnie jak reszta wojska, zajęty był nie tylko szkoleniem. Jego żołnierze, często analfabeci, uczęszczali do szkoły podstawowej, prowadzonej pod patronatem Polskiego Białego Krzyża. Wyróżniających się kierowano do pułkowej szkoły podoficerskiej. Korzystali oni z poszerzonej edukacji w postaci np. wycieczek organizowanych co roku do Krakowa i Wieliczki, a przeznaczonych dla szkoły podoficerskiej. Oczywiście, żelaznym niejako punktem programu było zwiedzanie Kościoła Mariackiego, Wawelu i krypty św. Leonarda, gdzie od maja 1935 r. znajdują się zwłoki marszałka J Piłsudskiego. Szersze grono żołnierzy 37. pp wyjeżdżało na 2-dniową wycieczkę do Gdyni.
W tym celu w Kutnie podstawiano co najmniej 3 wagony na miejscowej stacji kolejowej. Nad morzem zwiedzano port w Gdyni, „zaliczano" rejs na Oksywie, zwiedzano - jak np. w kwietniu 1937 r. – przycumowany w Gdyni statek pasażerski „Batory" i okręt ORP „Burza".

         Pracy oświatowej w 37 pp sprzyjało istnienie biblioteki garnizonowej. Czytelnicy płacili składkę miesięczną (1 zł oficerowie i 50 gr podoficerowie). Ponadto oficerowie opłacali członkostwo Towarzystwa Wiedzy Wojskowej, mającego rozgałęzioną sieć w całej armii (1 zł miesięcznie). W połowie lat 30. księgozbiór przekraczał 3 tys. voluminów, w tym 2 tys. stanowiła beletrystyka18.

W garnizonie kutnowskim, podobnie jak w innych, rozwijała się działalność sportowa. W Kutnie działał Wojskowy Klub Sportowy „Boruta", posiadający sekcje: piłkarską, bokserską, ping-pongową, konną, szermierczą, tenisową i strzelecką. Pierwsza z nich rozegrała tylko w jednym sezonie ponad 20 spotkań, zmierzając do wejścia do klasy A. Sekcja konna organizowała coroczne biegi św. Huberta, na które zapraszano m.in. kadrę 10. batalionu pancernego z Łodzi-Zgierza. Poza tym WKS „Boruta" przygotowywał wyścigi kolarskie na trasie Łęczyca-Kutno. Wszystkie te działania zmierzały do podniesienia poziomu sprawności fizycznej żołnierzy 37 pp.

        W kutnowsko-łęczyckim pułku założono spółdzielnię- sklep, znajdujący się obok świetlicy. Zaopatrywał on we wszystko, co potrzebne żołnierzowi. Z czasem sklep zyskał na estetyce i na miejscu można było napić się - i to z porządnego naczynia - herbaty, kupić książki lub gazety. Spółdzielnia założyła radiowęzeł za niemałą sumę 5 tys. zł. Ba, miała nawet własną „walutę" w postaci monet cynkowych o nominałach 10, 20 i 50 gr (I emisja), aluminiowych (50 gr) i mosiężnych (1 zł) - wszystkie w II emisji. W III emisji wydano 50 gr i 1 zł jako monety niklowe. W jej pracy odgrywali ważną rolę m.in. sierżanci: Juliusz Jaworski, zasłużony podoficer, kawaler Krzyża Niepodległości i Krzyża Walecznych oraz sierż. Rzepa (imienia nie ustalono)."

 

         Powyższy fragment pochodzi z artykułu Włodzimierza Kozłowskiego – „Kutnowski 37 pułk piechoty Ziemi Łęczyckiej imienia Księcia Józefa Poniatowskiego 1918-1939, Notatki Płockie 40/4-201, 35-42.

 

 

 

 

 

· redakcja dnia maj 18 2016 20:09:54 · 0 komentarzy · 30 czytań · Drukuj

Robótki ręczne - to proste... przyjdź, zobacz, naucz się

       

Images: rek 2.JPGWitam Kochani!

 od lat  działam w sekcji rękodzieła artystycznego   Towarzystwa Przyjaciół  Ziemi Kutnowskiej i myślę, że nadszedł czas podzielić się moją wiedza i umiejętnościami Emotikon smile.

Zapraszam serdecznie na warsztaty, które poprowadzę w siedzibie TPZK (Dworek Modrzewiowy), ul. Narutowicza 20. Wszystkie niezbędne informacje jak i zapisy pod nr tel. 604 287 853     lub na maila alicja1119@gmail.com


30.05.2016   godz. 16.oo-18.oo - Pierwsze warsztaty z podstaw szydełkowania


13.06.2016  godz. 16.oo-18.oo - Podstawy robótek na drutach


27.06.2016  godz. 16.oo-18.oo - Szycie poziom podstawowy


Kolejne terminy warsztatów wkrótce. Pozdrawiam i czekam na kolejne zgłoszenia.

 

                                                                                Alicja Olczak

Images: rek 4.JPG  Images: rek 5.JPG  Images: rek 3.JPG

· redakcja dnia maj 18 2016 20:03:17 · 0 komentarzy · 30 czytań · Drukuj

Chcą poznawać dzieje naszego miasta

      

           Wychowankowie Specjalistycznego Ośrodka Szkolno -Wychowawczego nr 2     w Kutnie organizowali w swojej placówce edycję Konkursu dla Młodych Patriotów pod hasłem „Nasze małe Ojczyzny”. W dniu 09 maja br. wzięli udział  w spacerze po Kutnie zorganizowanym przez TPZK.         
                 Images: SPACER 2.JPG                                

          W trakcie prawie dwugodzinnego spaceru młodzież oprowadzana przez Stanisława Wojdeckiego  poznała: historię herbów, najważniejsze zabytki i ciekawostki historyczne z nimi związane oraz wydarzenia polityczne, gospodarcze i społeczne na przestrzeni wieków. Poznali dzieje, które miały wpływ na rozwój miasta i które były najistotniejsze w jego przeszłości  (epoka napoleońska, powstanie styczniowe, pobyt „Błękitnej Armii-Gen. Hallera, I i II wojna światowa itp.) Poznali wybitną  postać naszego miasta  Doktora Antoniego Troczewskiego. Zaskoczeni byli zasługami jego dla społeczności lokalnej pod względem kulturalnym, gospodarczym i społecznym oraz tym, że zostawił wiele instytucji, które do dziś służą Kutnianom.    Spacer był podsumowaniem w/w konkursu i przyczynił się do poszerzenia wiedzy wychowanków na temat historii miasta , w którym żyją.  Młodzież z zainteresowaniem słuchała opowieści o dawnych czasach…

          Wzruszające były ich podziękowania…   Młodzież wraz z opiekunami zainteresowana jest kontynuacją współpracy.

              Images: SPACER 1.JPG
        W dniu 10 maja br. w siedzibie TPZK gościliśmy Stowarzyszenie Pomocy „LARIS”, które realizuje program integracji międzypokoleniowej „Pora na Seniora”.  Jednym z jej elementów jest poznanie historii miasta Kutna  przez pensjonariuszy Domów Pomocy Społecznej oraz placówek opiekuńczo-wychowawczych z terenu powiatu kutnowskiego. Gości przywitała Barbara Łuczak, która opowiedziała o działalności TPZK w powiecie kutnowskim.   Stanisław Wojdecki, który przedstawił prezentację multimedialną „Zabytki naszego miasta”. Goście dowiedzieli się o najważniejszych zabytkach i ciekawostkach historycznych z nimi związanych oraz wydarzeniach politycznych, gospodarczych i społecznych na przestrzeni wieków. Poznali dzieje i wybitne postacie, które miały wpływ na rozwój miasta       i które były najistotniejsze w jego przeszłości.  W dworku modrzewiowym gościliśmy pensjonariuszy z Domów Pomocy Społecznej  z : Kutna – ul. Krzywoustego i ul. Oporowska, Wola Chruścińska, Wojszyce,       POW „Tęcza” w Kutnie.

                      Images: PRELEKCJA  MAJ 2016.JPG
Widoczne było zainteresowanie i skupienie osób podczas prezentacji. Padły deklaracje dalszej współpracy. Czekamy…      

                                                                                                     Stanisław Wojdecki                                                              

· redakcja dnia maj 12 2016 18:33:06 · 0 komentarzy · 47 czytań · Drukuj

z przedwojennej prasy

        

              Poniżej prezentujemy krótki artykuł z  nr 275 Dziennika Kujawskiego z 5 grudnia 1912 roku, w którym autor publikuje informacje na temat historii Kutna (przedstawiając ówczesny stan wiedzy  na ten temat). 

             Warto czasem zaglądać do przedwojennej prasy, by  poczytać jak wyglądało życie społeczne Kutna 100 lat temu…

             Images: dziennikkujawski5121912__1.jpg Images: dziennikkujawski5121912__2.jpg

· redakcja dnia kwiecień 30 2016 12:13:22 · 0 komentarzy · 103 czytań · Drukuj

Finał III edycji konkursu na najlepszą pracę dyplomową na temat Kutna

             

             26 kwietnia 2016r. podczas  XXII Sesji Rady Miasta Kutno Prezydent Miasta – pan Zbigniew Burzyński dokonał uroczystego wręczenia nagrody laureatce „Konkursu na najlepszą pracę dyplomową na temat Kutna”. Nagrodę otrzymała pani Ewelina Szczepaniak, która napisała pracę licencjacką na temat: „Specjalne Strefy Ekonomiczne, a rozwój regionalny. Analiza funkcjonowania podstrefy Kutno w ramach ŁSSE”. Zwyciężczyni konkursu, zgodnie z jego regulaminem, otrzymała nagrodę finansową w wysokości 1500 zł oraz Monografię Miasta Kutno.

           Praca pani Eweliny Szczepaniak była jedną z czterech prac, które wpłynęły w III już edycji „Konkursu na najlepszą pracę dyplomową na temat Kutna”. Prace konkursowe oceniała komisja powołana przez Prezydenta Miasta Kutno

(http://um.kutno.pl/page/80,aktualnosci.html?id=1882).

      
           Nasze stowarzyszenie  od I edycji konkursu, corocznie, publikuje w Kutnowskich Zeszytach Regionalnych  nagrodzone prace  laureatów.  To wielka radość dla nas, regionalistów, że młodzi ludzie interesują się naszym miastem i chcą pogłębiać wiedzę na jego temat.
           Images: nagrodaprezydenta2016 2.JPG Images: nagrodaprezydenta2016 1.JPG
           Images: nagrodaprezydenta2016 3.JPG

· redakcja dnia kwiecień 30 2016 11:42:43 · 0 komentarzy · 101 czytań · Drukuj

najnowsza publikacja TPZK

   

Zarys historii Żydów Ziemi Kutnowskiej

 

Publikacja powstała przy wsparciu  finansowym:

 Prezydenta  Miasta Kutno,  

Stowarzyszenia   Żydowski Instytut Historyczny w Polsce,

Barbary  i Włodzimierza  Żaczek  z  Kutna.

 

Partnerami TPZK w publikacji są:

 Żydowski Instytut Historyczny im. Emanuela Ringelbluma,

Archiwum Państwowe w Poznaniu,

Archiwum Państwowe w Płocku Oddział w Kutnie.

 

Ogromny wkład w postaci udostępnionych  materiałów archiwalnych włożyły następujące instytucje i osoby prywatne:

Instytut  Pamięci Narodowej,

Yad Vashem, The Holocaust Martyrs' and Heroes'    Remembrance Authority,

Bundesarchiv  Archiwum Federalne  w Niemczech,

Muzeum Regionalne  w Kutnie,

Miejska i Powiatowa Biblioteka Publiczna im. Stefana Żeromskiego w Kutnie,

Piotr Piluk (Towarzystwo Społeczno-Kulturalne Żydów w Polsce, Warszawa).

Marek Wójkowski,

Andrzej  Kubiak.            

                                                                             

Patronat Honorowy nad publikacją przyjęli:

Prezydent Miasta Kutna,

Centrum Dialogu im. Marka Edelmana.

 

Patronat prasowy:    “Słowo Żydowskie”

 

Recenzję  do publikacji napisał prof. zw. dr hab. Wiesław Puś, a słowo wstępne zamieścił zastępca Prezydenta Miasta Zbigniew Wdowiak.

Książka zatytułowana „Zarys Historii Żydów Ziemi Kutnowskiej” jest 58 pozycją bibliofilską wydaną przez Towarzystwo Przyjaciół Ziemi Kutnowskiej.

 Images: okladka zarys historii.jpg

Książka została podzielona na cztery części „Świt”, „Dzień”, „Noc”, „Jutrzenka”.W części I przedstawiona jest historia osadnictwa Żydów na Ziemi Kutnowskiej, które rozpoczęło się w XVI wieku. Liczba ludności żydowskiej zwiększała się systematycznie, co doprowadziło do powstania samodzielnego kahału, który przez cały wiek XVI rósł w siłę i nabierał coraz większego znaczenia. Upadek gospodarczy Polski w XVII wieku, będący wynikiem ogólnego kryzysu i zniszczeń związanych z wojnami oraz falą pogromów żydowskich  w okolicznych miastach (Łęczyca, Gąbin), nie spowodował unicestwienia kahału kutnowskiego, który w XVII stuleciu zaliczał się do najliczniejszych na tym obszarze Rzeczpospolitej. Według spisu z roku 1796 liczba ludności kahału kutnowskiego wynosiła około 1500 osób, których głównym zajęciem było rzemiosło i handel.

 

W części II zatytułowanej „Dzień” autorzy artykułów umieszczonych w książce przedstawili codzienne życie społeczności żydowskiej.

Po odzyskaniu niepodległości  przez Polskę w roku 1918, Żydzi stali się pełnoprawnymi obywatelami Państwa. Swoimi działaniami spowodowali, że Kutno zaczęło się rozwijać. To dzięki nim w naszym mieście powstały pierwsze zakłady przemysłowe, szkoły,  rozpoczęły działalność banki. Miasto zaczęło być liczącym się miejscem w Polsce i poza jej granicami.

Diaspora żydowska, zaczęła tworzyć własne szkoły, środowiskowe spółdzielnie kredytowe, towarzystwa gimnastyczno-sportowe, organizacje rzemieślników miasta Kutna i powiatu kutnowskiego, oraz stowarzyszenia, których celem była ochrona zdrowia. W Kutnie działało również żydowskie stowarzyszenie, które udzielało pomocy osobom udającym się do Palestyny, Towarzystwo Opieki nad dziećmi żydowskimi, Żydowski Klub Towarzyski i inne.

 

W części III przedstawiona jest najbardziej tragiczna karta z historii życia społeczności żydowskiej

Nigdy więcej nie stać bezradnie wobec zła”, tak apelował do wszystkich ludzi Władysław Bartoszewski. To trudne zadanie, czasami wręcz niewykonalne, należy jednak dążyć do spełnienia tego apelu. Nadrzędnym drogowskazem naszego działania winien być ponadczasowy, uniwersalny dla wszystkich Dekalog. W czasie II wojny światowej, po włączeniu Kutna
w granice III Rzeszy, na Ziemi Kutnowskiej nastała „Noc”, która trwała ponad pięć lat, w czasie których naziści konsekwentnie realizowali swój plan eksterminacji Żydów. Działali tak skutecznie, że  z liczącej około 8000 tysięcy społeczności żydowskiej miasta Kutna, przeżyło jedynie kilkudziesięciu, a i oni w większości opuścili po wojnie miasto.

 

Część IV którą zatytułowaliśmy „Jutrzenka”, w naszym zamyśle powinna budzić nadzieję, że podobna zbrodnia ludobójstwa nigdy się nie powtórzy.

„Mieszkam w Szwecji, jestem obywatelką szwedzką. Żyję z respektem  i wdzięcznością dla tego kraju, który nas przyjął, dał możliwości pracy,    a dzieciom i młodzieży nauki, ale nie jestem Szwedką.

Kocham Izrael, ale nigdy nie zaakceptuję fanatyzmu i nietolerancji.

Urodziłam się w Polsce, gdzie przodkowie moi żyli od setek lat, a język polski był mo­im pierwszym językiem. Mój mąż był Polakiem, ale ja nie jestem Polką – to zrozumiałam w 1969 roku.

Staram się być człowiekiem, żyć tak jak mogę, skromnie i uczciwie, szanować ludzi niezależnie od koloru skóry, narodowości czy religii.”

Ida Kowal – Göteborg  

Tak napisała pani Ida Kowal, Żydówka, urodzona w Kutnie, która z Polski musiała wyemigrować po wydarzeniach marcowych w 1968 roku.

W jej tekście zamieszczonym w książce, można wyczuć tęsknotę do Polski   i miasta rodzinnego Kutna,   z którym wiąże wspomnienia z lat dzieciństwa.

 

 

 

 

„Zarys historii Żydów Ziemi Kutnowskiej”

Wstęp

Zamiast przedmowy

Część pierwsza – „Świt”

1.     Dariusz Marchewka „Żydzi kutnowscy i ich gmina w końcu XVIII i pierwszej ćwierci XIX wieku”

2.     Jolanta Leśniewska „Ludność żydowska w Żychlinie w latach 1859-1893 na podstawie ksiąg ludności stałej”

Część druga – „Dzień”

3.     Janusz Pawlak „Stowarzyszenia żydowskie w powiecie kutnowskim w okresie dwudziestolecia międzywojennego (cz. I)”

4.     Janusz Pawlak „Organizacje i stowarzyszenia żydowskie w Kutnie i powiecie kutnowskim w latach 1918-1939 (cz. II)”

5.     Dariusz Marchewka „Żydowskie spółdzielnie kredytowe w Kutnie w okresie międzywojennym”

6.     Janusz Pawlak „Żydowskie Towarzystwo Gimnastyczno-Sportowe „Makabi”            w Kutnie

7.     Dariusz Marchewka „Żydowscy akademicy z Kutna i powiatu kutnowskiego na uczelniach zagranicznych 1918-1939”

8.     Grażyna Baranowska „Szalom Asz – pisarz wyklęty”

9.     Grażyna Baranowska „Twórczość Szaloma Asza – próba spojrzenia”

10. Agnieszka Batelli „Kultura muzyczna Żydów”

11. Teresa Mosingiewicz „Aron Eizyk – różana tradycja Kutna”

12. Zdzisław Macher „Moja droga do szkoły, czyli wspomnienia i obrazki z Kutna sprzed osiemdziesięciu lat”

Część trzecia – „Noc”

13. Kinga Czechowska „Społeczność żydowska Kutna i jej losy w okresie II wojny światowej”

14. Bernard Dąbrowicz „…Jak ja nawet nie będę – to bym chciała, żeby ktoś i wam opowiedział o naszych ostatnich przeżyciach…”

15. Bernard Dąbrowicz „Z Krośniewic do Książnic”

16. Andrzej Grzegorczyk „Zagłada kutnowskich Żydów w obozie Kulmhof w Chełmnie nad Nerem”

 

Część czwarta – „Jutrzenka”

17. Ida Kowal „Mieszkam w Szwecji”

18. Piotr Piluk „Odnalezione ulice”

Aneksy

1. Spis Żydów zamieszkałych w getcie w Kutnie 29 lipiec 1941

2. Spis Żydów zmarłych w getcie w Kutnie w 1941 roku (fotokopia)

3. Album zdjęć SS-Oberscharfűera Baltruschata (wybrane fragmenty)

4. Archiwum Ringelbluma – Tereny wcielone do Rzeszy: Kraj Warty, tom 9, Wydawnictwo Uniwersytetu Warszawskiego, Warszawa 2012.

a. Dokument nr 22. ARG I 834 (Ring. I/836)

b.     Dokument nr 23. ARG I 835 (Ring. I/837)

c.     Dokument nr 24. ARG I 836 (Ring. I/838)

d.     Dokument nr 25. ARG I 837 (Ring. I/839)

e. Dokument nr 26. ARG I 838 (Ring. I/840)

f.  Dokument nr 29. ARG I 1071 (Ring. I/381)

5. Instytut Pamięci Narodowej w Warszawie:

Fragmenty zeznań świadków Juliana P. oraz Włodzimierza R., w sprawie Schuermann   (Schűrmann) Wilfred, burmistrza Kutna, oskarżonego o okrutne traktowanie Żydów i Polaków w Kutnie, przyzwalanie na egzekucje Żydów, stłoczenie 7000 osób  w getcie…

 

· redakcja dnia kwiecień 24 2016 19:57:36 · 0 komentarzy · 121 czytań · Drukuj

Marsz Pamięci w obozie Kulmhof

           

              22 kwietnia 2016 roku w Lesie Rzuchowskim na terenie Muzeum byłego niemieckiego Obozu Zagłady Kulmhof w Chełmnie nad Nerem, odbył się Marsz Pamięci poświęcony ofiarom zagłady  w obozie Kulmhof. Wydarzenie związane było z przypadającym w kwietniu Dniem Pamięci o Zagładzie (Jom HaSzoa), którego data związana jest z pamięcią o powstaniu w getcie warszawskim.

            Images: marszpamieci 1.JPG
           
Images: marszpamieci 2.JPG            Uroczystości zorganizowane zostały przez Starostwo Powiatowe w Kole oraz Muzeum Martyrologiczne w Żabikowie wraz z oddziałem w Chełmnie nad Nerem.
W Marszu wzięli udział: młodzież ze szkół średnich i gimnazjalnych powiatu kolskiego, przedstawiciele władz samorządowych gminy, powiatu i województwa, służb mundurowych szczebla powiatowego i gminnego regionu kolskiego. Uczniowie LO im. Kazimierza Wielkiego w Kole przygotowali część artystyczną. Uroczystości zakończyły się  złożeniem kwiatów i zapaleniem zniczy przy Ścianie Pamięci, zlokalizowanej w kwaterze IV. 

          Images: marszpamieci 5.JPG
          Towarzystwo Przyjaciół Ziemi Kutnowskiej uczestniczyło w marszu i  w imieniu społeczności Kutna złożyło bukiet kwiatów pod tablicą poświęconą zamordowanym kutnowskim Żydom.

          Nasze stowarzyszenie zostało zaproszone na  Marsz Pamięci przez organizatorów: Dyrektora Muzeum Martyrologicznego w Żabikowie Annę Ziółkowską i Starostę Kolskiego Wieńczysława Oblizajka.
         Images: marszpamieci 6.JPG

         Images: marszpamieci 3.JPG

· redakcja dnia kwiecień 23 2016 22:51:27 · 0 komentarzy · 118 czytań · Drukuj

Kutno na szlaku turystycznym...

          

             Images: wycieczkazlodzi 2.JPG
           W dniu 16 kwietnia br. Kutno odwiedziła grupa „Kamino” z Łodzi, która zrzesza osoby 50+. Goście rozpoczęli zwiedzanie Ziemi Kutnowskiej (Kutno – Oporów  - Żychlin) od naszego miasta. Większość osób nigdy w grodzie nad Ochnią nie była, nic nie wiedziała  o naszym mieście oraz  czym  możemy się pochwalić… Po Kutnie oprowadził ich Stanisław Wojdecki - członek TPZK. Wielkie wrażenie zrobił na grupie odnowiony budynek Domu Dochodowego Straży Ogniowej,   w tym wiszący na suficie przepiękny plafon - Terpsychora oraz główny ołtarz  w kościele św. Wawrzyńca.  W trakcie prawie dwugodzinnego spaceru  goście przeszli ulicą Królewską  na Plac Piłsudskiego. Ich uwagę zwrócił ład i porządek w mieście oraz motyw róży widoczny w wielu miejscach. W trakcie spaceru  poznali: historię herbów, najważniejsze zabytki i ciekawostki historyczne z nimi związane oraz wydarzenia polityczne, gospodarcze i społeczne na przestrzeni wieków. Poznali dzieje, które miały wpływ na rozwój miasta i które były najistotniejsze w jego przeszłości  (epoka napoleońska, pobyt „Błękitnej Armii-Gen. Hallera, I i II wojna światowa itp.) Poznali wybitną  postać naszego miasta  Doktora Antoniego Troczewskiego. Zaskoczeni byli zasługami jego dla społeczności lokalnej pod względem kulturalnym, gospodarczym i społecznym oraz tym, że zostawił wiele instytucji, które do dziś służą Kutnianom. Gości interesowało – W jaki sposób  mieszkańcy Kutna odwdzięczyli się Doktorowi. Szybko uzyskali odpowiedź zwrotną. W czasie spaceru nie mogło zabraknąć informacji o kutnowskim baseballu, koszykówce, odnowionym Dworcu PKP,     imprezach  kulturalnych w naszym mieście oraz historii tradycji różanej. Bardzo grupie podobały się róże wyhodowane przez Bolesława Wituszyńskiego pokazane na zdjęciach. Kilka osób zadeklarowało przybycie do Kutna na Święto Róży. Czekamy….    
 Images: wycieczkazlodzi 3.JPG  Images: wycieczkazlodzi 1.JPG                                                                 

· redakcja dnia kwiecień 21 2016 22:05:16 · Czytaj więcej · 0 komentarzy · 130 czytań · Drukuj

Dzień pamięci o kutnowskich Żydach

        

 

19 kwietnia 2016 roku o godz.  17.oo odbyły się  obchody upamiętniające 74. rocznicę likwidacji przez Niemców  w Kutnie, getta dla ludności żydowskiej. Obchody te organizowane są przez Towarzystwo Przyjaciół Ziemi Kutnowskiej w ramach realizowanego przez nas projektu „Na krawędzi pamięci… rzecz o  kutnowskich Żydach”, który jest współfinansowany przez  Prezydenta Miasta Kutno. Patronat honorowy  nad wydarzeniami przyjęli: Prezydent Miasta Kutno, Centrum Dialogu im. Marka Edelmana w Łodzi i Naczelny Rabin Polski Michael Schudrich. Patronat prasowy przyjęło „Słowo Żydowskie” miesięcznik wydawany przez Towarzystwo Społeczno-Kulturalne Żydów w Polsce.

Partnerem TPZK w projekcie jest  Kutnowski Dom Kultury i jego filia Centrum Teatru, Muzyki i Tańca, którzy wspierają  TPZK logistycznie i merytorycznie.

 Images: 100_4266.JPG

W obchodach uczestniczyli przedstawiciele Centrum Dialogu im. Marka Edelmana w Łodzi, Muzeum byłego niemieckiego Obozu Zagłady Kulmhof w Chełmnie nad Nerem, Archiwum Państwowego w Płocku, Oddział w Kutnie, Jolanta Pietrusiak i Robert Baryła - przedstawiciele Biura Poselskiego Pana Tadeusza Woźniaka  - posła na Sejm Rzeczypospolitej Polskiej, Ksiądz Dziekan  dr Jerzy Swędrowski Parafia Św. Wawrzyńca, Pan  Krzysztof Debich - Starosta Kutnowski, Pan Zbigniew Wdowiak i Jacek Boczkaja - Zastępcy Prezydenta Miasta Kutna, Członkowie  Rady Miasta Kutno, Członkowie  Miejskiego Komitetu Ochrony Pamięci Walk i Męczeństwa w Kutnie, Związek Kombatantów RP  i byłych więźniów politycznych Stowarzyszenie Polaków Poszkodowanych przez III Rzeszę Związek Represjonowanych Żołnierzy – Górników,   Związku Harcerstwa Polskiego Komenda Hufca Kutno, młodzież szkolną powiatu kutnowskiego. Przybyły poczty sztandarowe kutnowskich szkół: Szkoły Podstawowej nr 1 i nr 9, Gimnazjum nr 1 i nr 2, Zespołu Szkół nr 2 im. Grabskiego  i Zespołu Szkół nr 3 im. Troczewskiego, I LO im. Henryka Dąbrowskiego i II LO im. Jana Kasprowicza, Katolickiego Liceum Ogólnokształcące SPK im. św. Stanisława Kostki, Wyższej Szkoły Gospodarki Krajowej. Byli  obecni mieszkańcy  Kutna, żyjący tu i teraz,  którzy przybyli  pod mury getta, by oddać cześć mieszkańcom Kutna, którzy zostali zamordowani przez Niemców – Żydom kutnowskim.

           
Dzisiaj, w dniu 19 kwietnia, w rocznicę wybuchu powstania w getcie warszawskim,  obchodzony jest w Polsce  Dzień Pamięci o Holokauście i przeciwdziałaniu zbrodniom przeciwko ludzkości.  Data ta pozwala na podkreślenie w czasie obchodów nie tylko pamięci o tragedii i ofiarach Holokaustu, ale również możliwości przeciwstawiania się zbrodniom przeciw ludzkości. “Holokaust odnosi się do systematycznego, biurokratycznie zorganizowanego i finansowanego przez III Rzeszę - niemieckie państwo nazistowskie - prześladowania i wymordowania przez niemiecki reżim nazistowski i jego pomocników około sześciu milionów Żydów”.
My, mieszkańcy Kutna, podobnie, jak w całej Polsce, dzisiaj obchodzimy Dzień pamięci o Holokauście.

Także tutaj, na Ziemi Kutnowskiej i w Kutnie,   żydowscy mieszkańcy  tej ziemi  byli ofiarami Holokaustu. To tu, za murami Getta, w nieludzkich warunkach  kutnowscy Żydzi  byli więzieni przez dwa lata, a następnie wywiezieni na zagładę w  niemieckim obozie zagłady Kulmhof. Niemieccy oprawcy  zamordowali osiem tysięcy Żydów - mieszkańców Kutna.

Główną ideą obchodów Dnia Holocaustu jest uczczenie ofiar  zagłady. Pamięć o tej tragedii ma też być przestrogą dla przyszłych pokoleń wobec odradzania się postaw antysemityzmu, wynikających z uprzedzeń i stereotypów.

Wiedza o Holokauście powinna być przekazywana kolejnym pokoleniom, gdyż był on bezprecedensową zbrodnią w dziejach ludzkości.

      Images: 100_4371.JPG
Po upływie ponad 70 lat od tragicznej historii Zagłady, młodsze i całkiem młode  pokolenia mają coraz mniejszą wiedzę na temat tych odległych wydarzeń. temat wojny przestaje istnieć w rodzinnych rozmowach, odchodzi pokolenie świadków, zaciera się świadomość o Auschwitz-Birkenau, Dachau, Stutthof, czy o niedalekim Kulmhof.  Polskie myślenie o  Zagładzie zmienia się, przybywa książek i badań historyków Spotkanie z historią służy nie tylko pogłębieniu wiedzy o przeszłych wydarzeniach, lecz może także skłonić do zmierzenia się z trudnymi problemami współczesności i refleksji nad nimi. Naszym, regionalistów, celem  jest  z jednej strony przekazanie rzetelnej  wiedzy o tym, co się wydarzyło w Kutnie i regionie kutnowskim, a z drugiej wychowanie do poszanowania wartości humanistycznych. „Gdy spojrzeć z perspektywy małych polskich społeczności, w których po żydowskich sąsiadach nie pozostał czasem ślad, widać, że nie przyswoiliśmy historycznej lekcji koegzystencji. W miasteczkach, byłych Szettlach, w których Żydów żyło czasem więcej niż Polaków, a których  dorobek przejęła  powojenna Polska, z reguły nie ma wyjaśnień, co stało się z dawnymi mieszkańcami.” – stwierdził  Zbigniew Gluza w  85 numerze Karty z 2015 roku.

„Zagłada Żydów pokazuje, jak tragiczne mogą być konsekwencje nieodrzuconych wcześniej  uprzedzeń, nieskonfrontowanych z rzeczywistością obaw oraz nieodrzuconych zafałszowań i kłamstw. Wskazuje także na niebezpieczeństwo pojawiania się charyzmatycznych przywódców, którzy potrafią manipulować ludźmi, zwłaszcza młodymi, poprzez odwoływanie się do różnego rodzaju stereotypów, fobii, ignorancji czy po prostu niewiedzy. Holokaust przypomina nam, że nienawiść do tych, którzy są od nas inni, lub których chcemy za innych – często obcych – uważać, stawiając ich poza obrębem człowieczeństwa, może tylko doprowadzić do zbiorowej przemocy i okrucieństwa. Holokaust podkreśla kruchość ludzkiej egzystencji, w sytuacji gdy jest ona zależna od władzy, której brak hamulców etycznych. Uzmysławia, że każdy z nas indywidualnie, przed swoim sumieniem, odpowiada za swoje czyny. A także przypomina, że posłuszeństwo wobec rozkazów nie jest żadnym usprawiedliwieniem zbrodni.

Holokaust ujawnia zarówno dobrą jak i złą stronę natury człowieka. Pokazuje sytuację ludzi  zagrożonych, obojętnych wobec zbrodni, a także pośrednio w niej uczestniczących. Przez to może być ważną lekcją odpowiedzialności. Każdy człowiek w swoim życiu zmuszony jest do podejmowania wielu ważnych decyzji, wyboru pomiędzy dobrem i złem czasem może z narażeniem własnego stanu posiadania, a nawet życia. Holokaust pokazuje, co się staje, kiedy życia ludzkiego nie traktuje się jako wartości samej w sobie, a jeden człowiek jest poniżany przez innych, będących w służbie fanatycznej nietolerancji. Powinniśmy się nauczyć uznawać i szanować innych – oraz postrzegać różnorodność i inność jako pozytywne i wzbogacające doświadczenie. Powinniśmy pamiętać, że w prawdziwie tolerancyjnym i cywilizowanym społeczeństwie nie może  być miejsca dla rasizmu i antysemityzmu. Dlatego właśnie powinniśmy  pamiętać o Holokauście”  (opracowano na podstawie Zrozumieć holokaust - Robert Szuchta, Piotr Trojański).

Mamy skłonność do odwracania głowy od tego, co nieprzyjemne - mówił Marek Edelman. To, co się stało podczas wojny ze społecznością żydowską było i nawet dzisiaj jest trudne do zrozumienia.   Trzeba próbować nawet te najtrudniejsze doświadczenia poddawać refleksji, by zrozumieć, co możemy zrobić, by się nie powtarzały. Trzeba wspominać żydowskich mieszkańców Kutna i okolic, gdyż  są częścią naszej wspólnej historii. Tworzyli ją przez kilkaset lat…

                   Images: 100_4278.JPG            
Pan Zbigniew Wdowiak Zastępca Prezydenta Miasta Kutna w swoim wystąpieniu mówił o prawie pięćsetletniej historii  Żydów na Ziemi Kutnowskiej.

               Images: 100_4297.JPG
Pan  Zygmunt Jasiński, mieszkaniec Kutna dał świadectwo o tamtych bolesnych dniach  z czasów okupacji hitlerowskiej. Opowiadał o swoim dzieciństwie spędzonym w podwórku wśród polskich i żydowskich dzieci, o swoich przeżyciach związanych z Gettem.  Dla nas, słuchających, była to bardzo  pouczająca lekcja.

W 1993 roku Towarzystwo Przyjaciół Ziemi Kutnowskiej w tym miejscu,  na murze Getta, zamocowało tablicę pamiątkową, na której widnieje napis: „Tu na terenie byłej cukrowni Konstancja Niemcy urządzili Getto dla ludności żydowskiej z Kutna i okolic. Po jego likwidacji w 1942 roku pozostałych przy życiu Żydów zgładzono  w obozie Chełmno nad Nerem. Cześć ich pamięci. Społeczeństwo miasta Kutna. Kwiecień 1993r.”  W dniu 19 kwietnia 2016 roku pod murem Getta, by uczcić pamięć o   8000 Żydów  - ofiar Holokaustu, złożono  kwiaty pod tablicą pamiątkową, poświęconą  kutnowskim  Żydom zgładzonym tu w gettcie oraz w  niemieckim obozie zagłady  Kulmhof  w Chełmnie nad Nerem. 

                    Images: 100_4305.JPG
Tradycyjnie już obchodom Dnia Pamięci o Holokauście i przeciwdziałaniu zbrodniom przeciwko ludzkości, upamiętniającego rocznicę wybuchu powstania w getcie warszawskim, towarzyszy  symbol – żonkil pamięci. Związany jest on z postacią Marka Edelmana, jednego z przywódców powstania w getcie. Przez wiele lat składał on pod pomnikiem Bohaterów Getta w Warszawie bukiet żółtych kwiatów, często były to żonkile. Dlatego także my, mieszkańcy Kutna i okolic kładziemy pod tablicą poświęconą pamięci kutnowskich Żydów bukiet żonkili…, symbol naszej pamięci.

Dziekan Kutnowski ksiądz  dr Jerzy  Swędrowski odmówił modlitwę chrześcijańską za zamordowanych żydowskich mieszkańców Kutna.

 

Po obchodach pod Gettem Konstancja wszyscy udali się  do Centrum Teatru, Muzyki i Tańca w Kutnie przy ul. Teatralnej 1 na dalszą część obchodów  Dnia pamięci o kutnowskich Żydach.

Wernisaż

Images: 100_4309.JPG
W dniu 19 kwietnia w CTMiT  odbył się wernisaż   wystawy zatytułowanej „Izrael wczoraj i dziś” użyczonej przez Ambasadę Izraela w Polsce. Wystawę można będzie oglądać do 30 kwietnia 2016 roku. We wprowadzeniu do wystawy napisano: „To, co widzimy patrząc na świat, zależy od punktu, w którym stoimy. Ta prawda odnosi się również do Izraela i właśnie dlatego użyta tutaj została  technika umożliwiająca tak ciekawą prezentację sześciu dekad istnienia państwa żydowskiego. Przechodząc przed obrazami, zauważą Państwo, jak przeszłość i teraźniejszość nakładają się na siebie, a z dzisiejszego punktu widzenia 60 lat walki i sukcesów mija w mgnieniu oka. Podjęto tak wiele wysiłku, by Izrael osiągnął dzisiejszy kształt, że warto poświęcić chwilę i zastanowić się zarówno nad trudnościami pierwszych lat istnienia niepodległego Izraela, jak i wyzwaniami stojącymi przed nim obecnie.”

Niniejsza wystawa składa się z 14 plansz, z których każda przedstawia szczególny temat. Każdy plakat składa się z dwóch fotografii: czarno-białej, przedstawiającej Izrael w pierwszych latach niepodległego istnienia, i kolorowej – z czasów współczesnych. Wystawa powstała w 2008 r. z okazji obchodów 60. rocznicy ogłoszenia niepodległości Izraela. Dziś, po osiągnięciu wyznaczonych celów i pokonaniu wielu trudności, obywatele cieszą się Izraelem w jego pełnym rozkwicie.

                   Images: 100_4193.JPG      
                  
Images: 100_4183.JPG 
Obchodzimy dziś Dzień pamięci o kutnowskich Żydach. Przypomnijmy jak wyglądało życie w Kutnie przed 1939 rokiem.

Kutno przed II wojną światową liczyło 26 tysięcy mieszkańców, z czego 8 tysięcy stanowiła ludność żydowska. Tak, jak chrześcijanie, społeczność żydowska pod względem zamożności była bardzo zróżnicowana. Obok fabrykantów, przedsiębiorców, kamieniczników nie brakowało biedoty. Właścicielem składu drzewa był Jakub Goldstein, Erdberg Chana była właścicielką nieruchomości i kapitałów, właścicielem najstarszej w Kutnie drukarni i sklepu był Szymon Geist, Hirszberg był kutnowskim bankierem, a Windheim Blumenson był hotelarzem.

Ludność żydowska w swej większości składała się ze stanu kupieckiego i to przeważnie drobne kupiectwo – dalej duży odłam stanowiło drobne rzemiosło, przeważnie stolarze, krawcy i szewcy. Było kilkunastu młynarzy, pracujących w młynach dzierżawionych, jeden młyn był własnością żydowską – należał do Szymchy Żelechowskiego, była jedna słodownia żydowska, dwie  fabryki cykorii, jeden browar, którego właścicielami byli Weinstein i Turbowicz. Icek Holcman był właścicielem składu drewna. Do rodziny Epsteinów  należał największy zakład przemysłowy, cukrownia „Konstancja”, która zamknięta została w 1926 roku.

Do inteligencji pracującej należało: siedmiu  lekarzy, dwóch  adwokatów, kilku inżynierów, kilku buchalterów, urzędników itd. Duża rektyfikacja spirytusu (jedna  z  dwóch w Polsce) uruchomiona w 1924 roku należała do spółki akcyjnej z udziałem żydowskim. Nadto było kilku rolników, prowadzących plantacje ogrodniczo-kwiatowe. Była też  plantacja róż o światowej sławie.

Gmina Żydowska utrzymywała dwa chedery (początkowe szkoły powszechne  zwane Talmud Tora i Jesoda Tora), szkołę powszechną i gimnazjum, dom sierot, przytułek noclegowy i bibliotekę.  Biblioteka rozwijała się tak dobrze, że gdy radni kutnowscy nie potrafili zabezpieczyć funduszy na zorganizowanie biblioteki miejskiej, Żydzi zapraszali do swej zasobnej biblioteki, w której oprócz książek w języku hebrajskim, było wiele książek w języku polskim.

Gmina Żydowska utrzymywała też  domy modlitwy, bożnicę, łaźnię i cmentarz. Dużym poważaniem cieszył się kutnowski Rabin Izaak Trunk, który był zaangażowany w sprawy polskie, w święta narodowe w bożnicy odprawiane były nabożeństwa za Polskę. Gmina Żydowska ufundowała dla 37 pp sztandar przechodni dla najlepszej kompanii strzeleckiej. W czasie uroczystości sztandar  strzelecki towarzyszył sztandarowi pułkowemu.

Rabinat i Gmina Żydowska corocznie wysyłali w dniu   imienin depeszę z życzeniami „zdrowia i dalszej owocnej pracy” do marszałka Józefa Piłsudskiego, w 1933 roku Belweder podziękował Gminie za życzenia.

Dobre stosunku Gminy Żydowskiej ze starostwem i dowództwem garnizonu znalazły wyraz w odznaczeniu Rabina Trunka  w dniu Święta Pułkowego we wrześniu 1933 roku odznaką pułkową. Z uznaniem także przyjęli Żydzi wiadomość, że w lipcu 1933 roku ambasador polski w Paryżu wręczył urodzonemu w Kutniewybitnemu pisarzowi Szalomowi Aszowi, Krzyż Kawalerski Polonia Restituta.

Zarząd Gminy Żydowskiej miał w swojej reprezentacji trzy główne ugrupowania: syjonistów, ortodoksów i bundystów. Prezydium Zarządu i Rady spoczywało w rękach syjonistów. W Radzie Miasta reprezentowało Żydów czterech przedstawicieli (w tym trzech syjonistów i jeden bundysta).

Żydzi przejawiali w Kutnie żywotność przez pracę na niwie politycznej, kulturalnej i charytatywnej. Oddziały towarzystw Centralnych jak TPZ, Centos i innych miały oddziały w Kutnie.

W dziale przegrupowania w pacy zawodowej prowadzona była silna akcja przy użyciu funkcjonariuszy CKB. W Kutnie przez szereg lat przygotowywano kadry rolnicze do osiedlenia w Palestynie.

Kutnowski „Kibuc” odbywał praktykę na polach ogrodników żydowskich.

Częste były występy pojedyncze i zespołowe artystów żydowskich. Kolebka Szaloma Asza pielęgnowała rozwój kulturalny wśród Żydów Kutna.

Zasługi Żydów wniesione w rozwój miasta były duże i wszechstronne. Oprócz wymienionych wyżej przypomnieć należy ich udział w walce o niepodległość Polski. Spotykamy ich jako uczniów gimnazjum na liście ochotników na wojnę w 1920 roku (Maurycy Blumsztejn, Chil Eisman) i wśród żołnierzy i oficerów 37 pp, którzy  podjęli nierówną walkę w 1939 roku, a wielu z nich nie wróciło z frontu. W pułku służyli: kpr Izrael Blum, strzelcy: Idel Berman, Moszek Mendel, Mojżesz Orłowski, Izrael Zygielman, Moszek Bauer (opracowano na podstawie publikacji autorstwa Henryka Lesiaka „Kutno w latach 1927-1939).

Wszystko to przekreśliła wojna w 1939 roku…

 

Po wkroczeniu do Kutna wojsk niemieckich,  we wrześniu 1939 roku rozpoczął się terror. Ludność żydowską zamknięto w getcie,  utworzonym  w czerwcu 1940 roku, na terenie dawnej cukrowni „Konstancja” przy ul. Mickiewicza. W getcie panowały nieludzkie warunki, dodatkowo szerzyły się choroby zakaźne. Żydzi z kutnowskiego getta, zostali wywiezieni do obozu Kulmhof  w Chełmnie nad Nerem w okresie marca i kwietnia 1942 roku, gdzie wszystkich zgładzono. W ten tragiczny sposób zakończyły się losy kutnowskiej społeczności żydowskiej. Uległ zniszczeniu wielowiekowy dorobek kulturalny, żydowska dzielnica mieszkalna, cmentarz i synagoga  z końca  XVIII wieku. To co ocalało  uległo rozproszeniu. Tylko nieliczni pochodzący stąd Żydzi przeżyli wojnę, a ocaleni, którzy powrócili do miasta, także wkrótce je opuścili.

 

Po tym wprowadzeniu zebrani obejrzeli  krótki, bo trwający zaledwie 7 minut, film dokumentalny, który TPZK otrzymało  z Instytutu Pamięci Narodowej. Film ten zatytułowany jest „Getto Konstancja”. Został nagrany podczas okupacji przez Niemców. Wyświetlany jest z dużą prędkością, niestety, warunki techniczne nagrania nie pozwalają na odtwarzanie wolniej. Dlatego też należy się skupić podczas  projekcji.  Film jest niemy.

Zebrani zobaczyli na filmie społeczność żydowską  naszego miasta i regionu w ich ostatnich miesiącach, a może ostatnich dniach życia. Stąd wyruszyli w swoją ostatnią drogę … ku śmierci i unicestwieniu.

 

Nim zaprezentowano  publikację „Zarys  historii Żydów Ziemi Kutnowskich”, Prezes TZK  przekazała zebranym  istotne informacje. Stwierdziła, że  publikacja nie powstałaby, gdyby nie  pomoc finansowa Prezydenta  Miasta Kutno,   Stowarzyszenia   Żydowski Instytut Historyczny w Polsce oraz       Barbary  i Włodzimierza  Żaczek  z  Kutna. Dziękujemy!

 

Partnerami TPZK w publikacji zgodziły  się zostać takie szacowne instytucje jak: Żydowski Instytut Historyczny im. Emanuela Ringelbluma, Archiwum Państwowe w Poznaniu i     Archiwum Państwowe w Płocku Oddział w Kutnie.  Jesteśmy zobowiązani  za zaufanie, jakim nas obdarzyliście!                                                          

               

Ogromny wkład w postaci udostępnionych  materiałów archiwalnych włożyły następujące instytucje i osoby prywatne, którym jesteśmy  niezmiernie wdzięczni:

Instytutowi  Pamięci Narodowej,

Yad Vashem, The Holocaust Martyrs' and Heroes'    Remembrance Authority,

Bundesarchiv  Archiwum Federalnemu  w Niemczech,

Muzeum Regionalnemu  w Kutnie,

Miejskiej i Powiatowej Bibliotece Publicznej im. Stefana Żeromskiego w Kutnie,

Piotrowi Pilukowi (Towarzystwo Społeczno-Kulturalne Żydów w Polsce, Warszawa).

Markowi Wójkowskiemu,

Andrzejowi Kubiakowi,                                                                                            

Patronat Honorowy nad publikacją przyjął  Prezydent Miasta Kutna i Centrum Dialogu im. Marka Edelmana

Patronat prasowy:    “Słowo Żydowskie”

                            Images: ZARYS HISTORII 2.JPG

Recenzję do naszej publikacji napisał prof. zw. dr hab. Wiesław Puś, a słowo wstępne zamieścił zastępca Prezydenta Miasta Zbigniew Wdowiak. Bardzo dziękujemy!

Publikację przy pomocy prezentacji multimedialnej przedstawiła dr Elżbieta Świątkowska. Książka zatytułowana „Zarys Historii Żydów Ziemi Kutnowskiej” jest 58 pozycją bibliofilską wydaną przez Towarzystwo Przyjaciół Ziemi Kutnowskiej. Udostępnione dokumenty do publikacji to między innymi:

-„Spis Żydów zamieszkałych w getcie w Kutnie 29 lipiec 1941”, zawierający dane osobowe. Jest to spis 6564 osób, głównie mieszkańców miasta Kutno,

-„Spis Żydów zmarłych w getcie w Kutnie w 1941 roku”,

-sześć dokumentów, będących relacjami świadków wydarzeń Holokaustu na ziemi kutnowskiej,

-fragmenty zeznań naocznych świadków egzekucji oraz listę z nazwiskami Żydów rozstrzelanych w getcie  w Żychlinie, w przeddzień jego likwidacji  w marcu 1942 roku,

-fragmenty zeznań świadków w sprawie Schuermanna - burmistrza Kutna  w czasie okupacji hitlerowskiej, oskarżonego o okrutne traktowanie Żydów  i Polaków   w Kutnie.

Książka została podzielona na cztery części „Świt”, „Dzień”, „Noc”, „Jutrzenka”.

                    Images: ZARYS HISTORII.JPG
Dr Elżbieta Świątkowska mówiła  o publikacji: w części I przedstawiona jest historia osadnictwa Żydów na Ziemi Kutnowskiej, które rozpoczęło się w XVI wieku. Liczba ludności żydowskiej zwiększała się systematycznie, co doprowadziło do powstania samodzielnego kahału, który przez cały wiek XVI rósł w siłę i nabierał coraz większego znaczenia. Upadek gospodarczy Polski w XVII wieku, będący wynikiem ogólnego kryzysu i zniszczeń związanych z wojnami oraz falą pogromów żydowskich  w okolicznych miastach (Łęczyca, Gąbin), nie spowodował unicestwienia kahału kutnowskiego, który w XVII stuleciu zaliczał się do najliczniejszych na tym obszarze Rzeczpospolitej. Według spisu z roku 1796 liczba ludności kahału kutnowskiego wynosiła około 1500 osób, których głównym zajęciem było rzemiosło i handel.

W części II zatytułowanej „Dzień” autorzy artykułów umieszczonych w książce przedstawili codzienne życie społeczności żydowskiej.

Po odzyskaniu niepodległości  przez Polskę w roku 1918, Żydzi stali się pełnoprawnymi obywatelami Państwa. Swoimi działaniami spowodowali, że Kutno zaczęło się rozwijać. To dzięki nim w naszym mieście powstały pierwsze zakłady przemysłowe, szkoły,  rozpoczęły działalność banki. Miasto zaczęło być liczącym się miejscem w Polsce i poza jej granicami.

Diaspora żydowska, zaczęła tworzyć własne szkoły, środowiskowe spółdzielnie kredytowe, towarzystwa gimnastyczno-sportowe, organizacje rzemieślników miasta Kutna i powiatu kutnowskiego, oraz stowarzyszenia, których celem była ochrona zdrowia. W Kutnie działało również żydowskie stowarzyszenie, które udzielało pomocy osobom udającym się do Palestyny, Towarzystwo Opieki nad dziećmi żydowskimi, Żydowski Klub Towarzyski i inne.

W części III przedstawiona jest najbardziej tragiczna karta z historii życia społeczności żydowskiej

Nigdy więcej nie stać bezradnie wobec zła”, tak apelował do wszystkich ludzi Władysław Bartoszewski. To trudne zadanie, czasami wręcz niewykonalne, należy jednak dążyć do spełnienia tego apelu. Nadrzędnym drogowskazem naszego działania winien być ponadczasowy, uniwersalny dla wszystkich Dekalog. W czasie II wojny światowej, po włączeniu Kutna
w granice III Rzeszy, na Ziemi Kutnowskiej nastała „Noc”, która trwała ponad pięć lat, w czasie których naziści konsekwentnie realizowali swój plan eksterminacji Żydów. Działali tak skutecznie, że  z liczącej około 8000 tysięcy społeczności żydowskiej miasta Kutna, przeżyło jedynie kilkudziesięciu, a i oni w większości opuścili po wojnie miasto.

Część IV którą zatytułowaliśmy „Jutrzenka”, w naszym zamyśle powinna budzić nadzieję, że podobna zbrodnia ludobójstwa nigdy się nie powtórzy.

„Mieszkam w Szwecji, jestem obywatelką szwedzką. Żyję z respektem i wdzięcznością dla tego kraju, który nas przyjął, dał możliwości pracy,   a dzieciom i młodzieży nauki, ale nie jestem Szwedką.

Kocham Izrael, ale nigdy nie zaakceptuję fanatyzmu i nietolerancji.

Urodziłam się w Polsce, gdzie przodkowie moi żyli od setek lat, a język polski był mo­im pierwszym językiem. Mój mąż był Polakiem, ale ja nie jestem Polką – to zrozumiałam w 1969 roku.

Staram się być człowiekiem, żyć tak jak mogę, skromnie i uczciwie, szanować ludzi niezależnie od koloru skóry, narodowości czy religii.”

Ida Kowal – Göteborg  

Tak napisała pani Ida Kowal, Żydówka, urodzona w Kutnie, która z Polski musiała wyemigrować po wydarzeniach marcowych w 1968 roku.

W jej tekście zamieszczonym w książce, można wyczuć tęsknotę do Polski   i miasta rodzinnego Kutna,   z którym wiąże wspomnienia z lat dzieciństwa.

 

Dr Karol Koszada wręczył  pierwsze egzemplarze wydanej publikacji mecenasom, którzy dofinansowali  publikację, patronóm honorowym, partnerom, instytucjom i osobom, które udostępniły  TPZK materiały archiwalne, a także autorom artykułów.

 

Obchody zakończyliśmy koncertem muzyki żydowskiej w wykonaniu nauczycieli, uczniów i absolwentów Państwowej Szkoły Muzycznej I i II stopnia im. Karola Kurpińskiego w Kutnie. Prowadzenie koncertu: Małgorzata Musiałowska; wystąpili: Tomasz Piątek – klarnet, Joanna Morycińska  - fortepian, Adam Lewiński – klarnet, Tomasz Witkowski – fortepian. Dziękujemy pani Dyrektor Małgorzacie Musiałowskiej, która pomimo tak wielu koncertów dla mieszkańców naszego miasta, znalazła czas by uświetnić organizowane przez nas  obchody. Przypomnę tylko, że w 2016 roku Szkoła Muzyczna w Kutnie  obchodzi 70 rocznicę działalności. Gratulujemy tak szacownego jubileuszu.

 

Prezes TPZK  podziękowała  mieszkańcom  za  obecność podczas tak ważnych dla naszej społeczności kutnowskiej obchodów upamiętniających kutnowskich Żydów. Zaprosiła mieszkańców  do uczestnictwa w innych wydarzeniach w organizowanych w ramach realizowanego przez Towarzystwo Przyjaciół Ziemi Kutnowskiej projektu pn. „Na krawędzi pamięci… rzecz o  kutnowskich Żydach”, który jest współfinansowany przez Prezydenta Miasta Kutno. Zaprosiła mieszkańców  także do wspólnego wyjazdu do Muzeum byłego niemieckiego obozu zagłady Kulmhof w Chełmnie nad Nerem w dniu 18 czerwca 2016 roku. Wyjazd jest o godz. 8.oo, przejazd na miejsce 50 minut, pobyt 3 godziny. W programie zwiedzanie z przewodnikiem Muzeum, projekcja filmu fabularnego krótkometrażowego „Ambulans”, przejazd do Lasu Rzuchowskiego i zwiedzanie miejsca pochówku Ofiar Holokaustu, złożenie kwiatów pod tablicą upamiętniającą zamordowanych kutnowskich Żydów. Koszt wyjazdu 20 zł.

 

 

 

 
· redakcja dnia kwiecień 19 2016 23:32:00 · 0 komentarzy · 137 czytań · Drukuj

Copyright © 2009 - 2010 by Adam Brzęcki & Towarzystwo Przyjaciół Ziemi Kutnowskiej.

stat4u Valid XHTML 1.0 Transitional Poprawny CSS!